Średniowieczne miasta były bardzo zróżnicowane pod względem społecznym. Dzieliły się one patrycjuszy, pospólstwo oraz plebs. Kryterium podziału był zarówno posiadany majątek, jak również prawa, które im przysługiwały. W ten sposób najwyżej w hierarchii byli patrycjusze, następnie pospólstwo, a najbiedniejszy był plebs. Wśród tych grup społecznych istotną rolę w ówczesnych miastach odgrywali rzemieślnicy.

 

Rzemieślnicy byli specyficzną grupą zawodową, która miała swoich reprezentantów na każdym etapie społecznym. Najzamożniejsi z nich tworzyli bogaty i uprzywilejowany patrycjat. Większość jednak należała do zajmującego drugą pozycję w hierarchii pospólstwa. Nieliczni, którzy przybywali z okolicznych wsi do miasta (w poszukiwaniu pracy, zawodu), należeli do plebsu. 

 

Zobacz więcej na temat średniowiecznych miast czy średniowiecznych szkół w postaci map myśli podsumowujących oba niniejsze zagadnienia. 

 

Pozycja patrycjuszy w hierarchii miejskiej wynikała z licznie posiadanego przez nich majątku oraz dostępu do sprawowania władzy w środku miejskim jako władze miejskie (rada czy ława). Do tej grupy zaliczali się bogaci kupcy i rzemieślnicy a z czasem także bankierzy.

 

Pospólstwo było tworzone przez uboższych kupców oraz licznych rzemieślników. Byli oni pozbawieni dostępu do władz miejskich, ale pozostawali obywatelami miasta posiadając w obrębie murów nieruchomości. Prowadzili własne sklepy, warsztaty rzemieślnicze o różnych specjalizacjach.

 

Rzemieślnicy w celu zapewnienia sobie ochrony, dbania o swoje interesy zakładali organizacje zawodowe, które zwane były cechami. Dla porównania kupcy tworzyli swoją odrębną organizację zawodową, czyli gildie. Owe związki miały za zadanie zapewniać odpowiednią kontrolę jakości oferowanych produktów-wyrobów i ustalać odpowiednią cenę za wykonaną pracę. W ten sposób członkowie cechów kontrolowali dostęp do zawodu wpływając na liczebność rzemieślników w obrębie miasta. Jednym z zadań cechów było również czuwanie nad kształceniem przyszłych rzemieślników, poprzez nadzorowanie egzaminu mistrzowskiego uprawniającego do samodzielnego wykonywania zawodu rzemieślnika (od uczniów poprzez czeladników a skończywszy na mistrzach).

 

Najniższe w hierarchii społecznej miejsce zajmował plebs, którego przedstawiciele nie byli obywatelami miasta. Była to najbiedniejsza grupa społeczna, co wynikało z niewielkiego posiadanego przez nią majątku, ale także wykonywanej pracy – jako sezonowi najemnicy, przyuczający się dopiero do zawodu przyszli rzemieślnicy, służba, ale także margines społeczny, żebracy, włóczykije, oszuści, złodzieje.

 

Kto reprezentował poszczególne rzemiosła w średniowiecznych miastach? Były liczne zawody rzemieślnicze w średniowieczu, z których część przetrwała do XX wieku na ziemiach polskich. Przede wszystkim należy wymienić kowali, bednarzy, piekarzy, szewców, cieśli, cyrulików, garncarzy. Oprócz nich było jednak wielu innych. Wszyscy oni zajmowali się różnymi rodzajami usług, profesji, wyrabianiem produktów-wyrobów w oparciu o różnorodne surowce (ich ilość i rodzaj określały regulaminy cechów).

 

zawody rzemieślnicze w średniowieczu - Zawody rzemieślnicze w średniowieczu

fragment tabeli przedstawiającej zawody rzemieślnicze w średniowieczu, do pobrania cała tabela pod postem w pdf

 

Czym zajmowali się rzemieślnicy w średniowieczu przedstawiam w tabeli w pliku pdf (poniżej do pobrania lista zawodów i wykonywanych zajęć).   

 

Załączniki do pobrania: